Stadion
Z Wikipedii
Stadion (z języka starogreckiego στάδιον termin oznaczający miejsce, w którym ludzie stoją[potrzebne źródło]) – budowla sportowa (najczęściej otwarta), przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).
Do lat 90. XX wieku jej główną cechą charakterystyczną była otwartość bryły (tj. brak dachu) - w odróżnieniu od hal sportowych - jednak od pewnego czasu, obiekty tego typu posiadają również pełne zadaszenie, najczęściej mobilne. Jednak, nie jest ono zawsze rozsuwalne: nowoczesny stadion w Sapporo z wysuwaną murawą na zewnątrz, lub pierwszy stadion zbudowany z zadaszeniem: Astrodome w Houston, czy Superdome w Nowym Orleanie, Metrodome w Minneapolis, RCA Dome w Indianapolis, Georgia Dome w Atlancie, Alamodome w San Antonio, czy nieistniejący już Kingdome w Seattle – wszystkie te budowle stanowią raczej nie hale widowiskowo-sportowe, lecz duże stadiony z nierozsuwalnym, permanentnym, często prześwitującym zadaszeniem, które to można wykorzystać jako hale).
Obecnie w skład stadionu sportowego wchodzą: widownia otaczająca boisko o nawierzchni trawiastej lub sztucznej, samo z kolei czasami otoczone bieżnią lekkoatletyczną, bądź torem żużlowym, oraz szeroko pojęte zaplecze i infrastruktura towarzysząca, np. pomieszczenia techniczne, socjalne, administracyjne, handlowe, usługowe, monitoringu, dla potrzeb telewizji, itp.
Nowsze w pełni zadaszone stadiony są najczęściej dostosowane do ustawiania w różnorakich konfiguracjach, gdzie elementy budowli bywają dołączane lub usuwane, w zależności od potrzeb aktualnego widowiska (np. motocross, koszykówka, hokej na lodzie, piłka nożna, biegi na torze, cyrk, konwencje polityczne, koncerty muzyczne, targi, nawet ewakuacja ludności jako tymczasowe schronisko podczas klęski żywiołowej (Superdome w Nowym Orleanie, w czasie powodzi spowodowanej huraganem Katrina).
Spis treści |
[edytuj] Systematyka
Dominują w architekturze dwa typy stadionów:
- wielofunkcyjne – przeznaczone do przeprowadzania rywalizacji w więcej niż jednej dyscyplinie sportu. Najczęściej spotykane zestawienia to:
- piłkarsko-rugbiarsko-lekkoatletyczne,
- piłkarsko-rugbiarskie,
- piłkarsko-lekkoatletyczne,
- piłkarsko-żużlowe,
- rugbiarsko-lekkoatletyczne.
- jednofunkcyjne – skonstruowane dla specyfiki jednego sportu, np. piłkarskie, rugbiarskie, futbolowe, hokejowe, lekkoatletyczne, żużlowe, tenisowe, baseballowe.
[edytuj] Architektura i konstrukcje
Współczesne stadiony dość znacznie różnią się od obiektów tego typu, budowanych w starożytności, czy w XX wieku. Niegdyś stanowiły je najczęściej budowle oparte na naturalnym, bądź sztucznym nasypie ziemnym, na którym lokowano miejsca dla widzów i dojścia do nich (korona stadionu), zaś w powstałej niecce tworzono arenę. Niektóre stadiony posiadały trybuny drewniane, bądź drewniano-murowane, jednak z uwagi na dostępne wówczas technologie pojemność ich trybun nie była zbyt wielka. Spotykano wówczas również (zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych) tzw. stadiony czasowe, budowane na czas wielkich imprez masowych i demontowane po ich zakończeniu. Obiekty tego typu miały służyć przede wszystkim przeprowadzeniu zawodów i umożliwieniu ich oglądania, dlatego trybuny spełniały jedynie swą podstawową funkcję. Infrastrukturę towarzyszącą - jeśli występowała - lokowano poza koroną stadionu.
Obecnie, stadiony czasowe przeżywaja swoisty renesans w nowym wcieleniu technicznym, jako że stadion lekkoatletyczny dla potrzeb igrzysk olimpijskich w Londynie w 2012 ma byc takowym, a jego w większości zdemontowana widownia, po igrzyskach ma zostać przewieziona i wykorzystana w następnych igrzyskach olimpijskich gdzie indziej, być moze w Chicago. Względy ekonomiczne przemawiają za pomniejszeniem wybujałego kosztu incenizacji igrzysk, który to wzrósł monstrualnie przez laty. Ruch olimpijski obecnie pragnie udostępnić organizację igrzysk olimpijskich uboższym miastom i nawet krajom trzeciego świata.
Obecnie stadion jest nierzadko swoistym multipleksem, bowiem celem inwestora, właściciela lub zarządcy, a także organizatora imprezy jest przyciągnięcie widza i zatrzymanie go na obiekcie jak najdłużej. Służyć ma temu takie zaprojektowanie budowli, by na możliwie jak najmniejszej powierzchni ulokować jak najwięcej jej segmentów o maksymalnie różnym przeznaczeniu. Stosowane są ponadto najnowsze rozwiązania techniczne: konstrukcje żelbetowe, szklane, elewacje z zadaszeniem z podświetlanych, nadmuchiwanych poduszek z folii ETFE, czy systemy monitujące i sterujące, by eksploatacja obiektu wymagała jak najmniejszych nakładów. Trybuny oprócz swej podstawowej funkcji muszą mieścić całą masę infrastruktury towarzyszącej. Niezwykle ważnym stało się całkowite okalanie areny, czyli umiejscowienie widowni ze wszystkich jej stron, a także maksymalnie zbliżenie trybun do niej. Pozwala to na zaoszczędzenie miejsca, poprawę widoczności i powstanie dodatkowych przestrzeni zamkniętych do zagospodarowania. Mając na uwadze komfort widzów warunkiem bezwzględnym nowoczesnych konstrukcji stało się zadaszenie a nawet klimatyzacja widowni, a w celu uniezależnienia zmagań sportowych od warunków atmosferycznych - również całkowite zadaszenie obiektu.
[edytuj] Stadion, a osoby niepełnosprawne
Międzynarodowy Komitet Olimpijski wymaga, aby 1,5% miejsc na stadionie było przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski wymaga, aby 3% miejsc na stadionie było przystosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych[1].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dominik Uhlig. Stadion Narodowy też dla niepełnosprawnych. Gazeta Wyborcza. 18 lutego 2008.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- stadionwelt.de
- stadiony.net
- fussballtempel.net
- Footballmatch.de
- StadiumZone.net
- worldstadiums.com
- worldstadia.com
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|
| Szefowie Gazpromu i Naftohazu jadą do Soczi |
|
Szefowie rosyjskiego Gazpromu i ukraińskiego Naftohazu, Aleksiej Miller i Ołeh Dubyna, z Brukseli razem polecą do Soczi, nad Morzem Czarnym - podała w czwartek wieczorem agencja ITAR-TASS, powołując się na dobrze poinformowane źródło w stolicy Belgii.
|
| "Chwała Bogu, z Polską wszystko uregulowane" |
|
Premier Rosji Władimir Putin wyraził w czwartek zadowolenie ze stanu relacji z Polską w sferze tranzytu rosyjskiego gazu ziemnego do Europy Zachodniej.
|
| Dwudziestu siedmiu ministrów karci Rosję i Ukrainę |
|
Ministrowie spraw europejskich krajów UE przyjęli w czwartek wspólną deklarację, w której ocenili, że w konflikcie gazowym Ukraina i Rosja szkodzą swej wiarygodności, oraz zapowiedzieli przyspieszenie prac nad polityką bezpieczeństwa energetycznego.
|
| Iran grozi Izraelowi, ale zakazał wyjazdu "kamizkaze" |
|
Irański przywódca religijny ajatollah Ali Chamenei zakazał ochotnikom z tego kraju wyjazdów, by przeprowadzać samobójcze ataki bombowe przeciwko Izraelowi. Ostrzegł jednak, że Iran nie będzie szczędził wysiłków, żeby wspomóc Hamas w inny sposób.
|